• ҰЛАН
  • 09 Шілде, 2024

Саған ата-анаң айтпаған шындық

«Құстар мен аралар», «Өмір фактілері». Сіз оны қалай атасаңыз да, көптеген ата-ана жасөспірімдермен жыныстық қатынас пен сексуалды денсаулық туралы талқылаудан қорқады. ұялуы немесе кейбір ұғымдарды балаға түсіндіре алмауына алаңдауы мүмкін. Кейбір елдердің мәдени нормаларында ересектер мен жасөспірімдердің жыныстық қатынас туралы айтуы орынсыз, ұят деп саналады. Дегенмен, бұл сөйлесуге тұрарлық тақырып. Көптеген зерттеу ата-аналардың жыныстық қатынас туралы ашық талқылағаны жасөспірімдер арасында қауіпті жыныстық мінез-құлықты төмендетіп, бұл ұрпақ денсаулығының жақсаруына әкеліпті.

Бұл жәй ғана айтып қоя салатын әңгіме емес. Жасөспірімдер өскен сайын жаңа сұрақтар мен қиындықтарға тап болады. Үздіксіз диалог ата-аналарға тұрақты нұсқаулар беруге, мәселелерді шешуге және уақыт өте келе құндылықтарды нығайтуға мүмкіндік береді. Ол, сондай-ақ, сенім мен ашықтық атмосферасын қалыптастырады. Мен зерттеулерін қызыға оқитын ғалым бар. Аты-жөні – Джо Адетунжи. Ол  жасөспірім-дердің жыныстық қатынасын, жыныстық және репродуктивті денсаулығын зерттейді. Жасөспірімдермен де, ата-аналармен де жиі жасалатын зерттеулерге сүйене отырып, олардың ортақ сұрақтары мен мәселелерін шешу үшін Джо Адетунжидің ғылыми мақалаларын оқып, нұсқаулық жасап шықтым. Бұл кеңес жасөспірімдерді жыныстық қатынас туралы ашық, шынайы және пайдалы диалогтарға тартуға көмектеседі деп үміттенемін.

Жыныстық қатынас туралы сөйлесуді қашан бастауым керек?

Балаларыңызбен жыныстық қатынасты талқылауды бастау үшін «осы жаста айтқан дұрыс» деген жас жоқ. Дегенмен, сізге дене мүшелері мен жыныстық жетілу туралы талқылауды балаларыңыз 10 жасқа толғанға дейін бастауға болады. Жасөспірімдердің жасына қарамастан, ата-ана балаға ұрыспайтынын және олардың айтқаны құпия сақталатынына сенім ұялатып, қауіпсіз кеңістік құру маңызды. Отбасы динамикасы әр үйде әртүрлі. Кейде баламен ашық қарым-қатынас орнату ата-анаға қиындық туғызбайды. Дегенмен, балаға қарама-қайшы пікір айтып қалмауы үшін ата-ана бір-бірімен ақылдасып алуы керек. Жыныстық тәрбиені талқылауға ата-ананың екеуінің де қатысқаны дұрыс.

Қандай тақырыпта сөйлесеміз?

Ата-аналар жасөспірімдермен талқылай алатын тақырыптар: 
– репродуктивті жүйе қалай жұмыс істейді?
 – салауатты қарым-қатынасты құру – келісімнің, өзара түсіністік пен шекараның маңызын айқындайды;
– жыныстық жетілу кезінде болатын физикалық және эмоциялық өзгерістер; 
– жақсы жыныстық денсау-лықты және гигиенаны қалай сақтау керек?

«Дінімде, мәдениетімде балаларыммен бұл тақырыпты талқылау дұрыс емес»

Көптеген ата-ананың жыныстық қатынасқа қатысты қате түсінігі мен теріс көзқарасы бары жасырын емес. Олар көбіне діни немесе мәдени сенімдерге негізделген. Бірақ шындық мынада: жыныстық қатынас туралы талқылаудан қашу жасөспірімдердің жыныстық қатынасқа түсуіне немесе басқа көздерден ақпарат іздеуіне кедергі жасамайды. Зерттеулер көрсеткендей, «ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас баланың қауіпсіз жыныстық тәжірибесімен, соның ішінде қорғанатын заттарды пайдаланумен және жыныстық дебюттің кешігуімен тығыз байланысты». Жасөспірімдермен сөйлес-кен кезде өзіңіздің жеке көзқа-расыңыз және жыныстық теріс пікірлеріңізбен бетпе-бет келіңіз. Әртүрлі жыныстық бағдарлар мен гендерлік сәйкестіктерді құрметтеу, қабылдау және орналастыру маңыздылығына назар аударыңыз.

«Мен жасөспірім сұрайтын кейбір ұғымдарды түсінбеймін!»

Сіз жалғыз емессіз. Көптеген ата-ана бұл тақырып бойынша сарапшы емес. Маңыздысы – мұқият тыңдау, сөйлескенде олардың ойы мен сезімдерін құрметтеу, ұрыспау, таңғалмау. Олардың сұрақтарына жауап бергенде ойланып, нақты және жанашырлықпен жауап беруге тырысыңыз. Сондай-ақ барлық жауапқа бірден жауап берудің қажеті жоқ. Балаға тақырыпты зерттеуге біраз уақыт беруін сұраған дұрыс. Бірге зерттеуді ұсыныңыз. Жасөспірімнің сұрақтары мен мәселелерін шешудің тағы бір практикалық және тиімді жолы – оларды қолжетімді ресурстармен байланыстыру. Бұл жасына сәйкес ақпарат пен құпия медициналық көмекті ұсына алатын мектеп кеңесшілері немесе дәрігерлер мен медбикелер сияқты қоғамдық денсау-лық сақтау ұйымы болуы мүмкін. Сексуалдық тәрбиені, құрдастарды қолдауды және қауіпсіз кеңістікті қамтамасыз ете алатын жергілікті қауым-дастық ұйымдары мен қолдау топтарын іздеңіз. Ата-аналардың ұсыныстары мен жолдау-лары жастардың осы күтім қызметтеріне сенімін арттырып, оларды ресурстар мен қызметтерді пайдалануға ынталандырады.

Жасөспірімдердің болашағына салынған инвестиция

Нақты ақпарат беру, ашық қарым-қатынасты дамыту және қолдау көрсету жасөспірімді жыныстық қатынас пен қарым-қатынасты жауапкершілікпен басқаруға мүмкіндік береді. Ата-аналар жасөспірімдермен жыныстық қатынас туралы сөйлескенде, бұл олардың болашақ денсаулығы мен әл-ауқатына салынған инвестиция ретінде қабылдау керек. Оған сезімталдықпен, адалдықпен және эмпатиямен жақындай отырып, сіз ашық қарым-қатынас үшін күшті негіз құра аласыз және жасөспірімдерге саналы шешім қабылдауға мүмкіндік бересіз.

Нұрлыхан ЖҰМАХАН

«Ұлан» газеті, №28
09 шілде 2024 жыл

544 рет

көрсетілді

0

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

Редактор блогы

Жадыра Нармаханова

Бас редактор