• ҰЛАН
  • 18 Қыркүйек, 2023

Қазақ ертегілерінің заманауи интерпретациясы

Қазақ ертегілері көне мәдениеттердегідей сиқырлы болмыс, ержүрек батырлар мен терең адамгершілік тағылымға толы. Ұрпақты ойын-сауықпен, даналықпен қамтамасыз етіп, ұлт мәдениетінің өрнегі болып өрілген. Бірақ, қоғам дамып келе жатқандықтан, бұл көне ертегілерді заманауи аудиториямен резонанс жасайтын етіп көрсету қажеттілігі артып келеді. Міне, қазақ фольклоры әлеміне барлау және оны қазіргі заманның санасын баурап алу үшін оны қалай елестетуге болады? «Ұланның» тілшісі Нұрлыхан бұл мақалада қазақ фольклоры мен әдеби технология өзгерісінің қазіргі болмысы туралы айтады.

Қазақстанның кең-байтақ даласы сан алуан ертегі мен аңыздың куәсі болды. Батыл, батыр Қобыландыдан бастап, айлакер де зерек Алдар Көсеге дейінгі бұл ертегілер ерлікті, тапқырлықты, махаббатты, сатқындықты айтады. Олар намыс, табиғатты құрметтеу сияқты құндылықтарды атап өтіп, көшпелі халықтың жан дүниесіне үңілдіреді. Цифрлық дәуірде әңгіме айтудың жаңаша формалары қалыптасты. Жақсы әңгіменің мәні өзгеріссіз қалғанымен, ұсыну құралдары мен стильдері күрт өзгерді. Қазақ фольклорының өзектілігін сақтап қалу үшін бұл ертегілерді мәнін сақтай отырып, заманауи сезімдерді көрсетуге бейімдеу өте маңызды.

Қазақ фольклорын жаңғырту әдістері

1. Графикалық романдар мен анимация: Қазақ ертегілерінің бай көрнекілігі, байтақ даласынан бастап, керемет киіміне дейін графикалық романдар мен анимациялық фильмдерге тамаша әсер етеді.

2. Цифрлық платформалар және интерактив қолданбалар: Технологияның көмегімен бүгінгі ұрпақ интерактив пішіндегі контентті пайдаланады. Пайдаланушыларға ертегілер бойынша шарлауға, нәтижеге әсер ететін таңдау жасауға мүмкіндік беретін қолданбалар фольклорды тартымды және әсерлі ете алады.

3. Заманауи параметрлер: Ертегілер ескірмейтін болса да, оларды заманауи контексте орнату оларды салыстырмалы ете алады. Алдар Көсені бүгінгі Алматыда елестетіп көріңізші, ол қазіргі зұлымдарды жеңу үшін өзінің тапқырлығын пайдаланады.

4. Заманауи тақырыптар: Бүгінгі аудиториямен резонанс тудыратын тақырыптар табу – қоршаған ортаны қорғау, гендерлік теңдік немесе технологиялық этика сияқты мәселелерді мұқият біріктіріп, ертегілерді өзекті ете алады.

5. Театр және жанды қойылымдар: Бұл ертегілерді қайталау үшін заманауи би, музыка және театр әдістерін қолдануға болады. Дәстүрлі қазақ музыкасының заманауи жанрлармен үйлесуі мұндай қойылымдарға есту фонын бере алады.

6. Виртуал шындық (VR) және толықтырылған шындық (AR): Бұл технологиялар пайдаланушыларды 360 градустық иммерсив тәжірибе ұсына отырып, қазақ ертегілерінің сиқырлы әлеміне апара алады.

Шынайылықты сақтау

Қазіргі заманғы интерпретациялар маңызды болғанымен, бұл ертегілердің жаны мен шынайылығын сақтау өте маңызды. Бұл бірнеше қадамды талап етеді:

1. Фольклортанушылармен ынтымақ: Қазақ фольклорын зерттеген адамдар ертегілердің мәнін сақтай алады.

2. Қоғамның қатысуы: Бұл ертегілерді бастапқы түрінде естіген ақсақалдардан кеңес алу құнды ақпарат бере алады.

3. Жастардан кері байланыс: Ертегілер резонанс тудыруы үшін жас аудиторияны шығармашылық үдеріске тарту керек. Олардың кері байланысы бейімделуге бағыт бере алады.

Қазіргі аудиторияға қазақ ертегілерін қайта ұсыну – сақтау ғана емес, эволюция. Бұл ертегілер заманауи форматта ұсынылғанда, жасты да, кәріні де баурап алатын жаңа күшке ие болады. Қазақстанның бай дәстүрін заманауи әңгімелеу әдістерімен үйлестіре отырып, біз дала даналығы кейінгі ұрпақты шабыттандыра беретін ерекше оқиға жасар едік…

Нұрлыхан ЖҰМАХАН

Суреттер ЖИ көмегімен салынды

«Ұлан» газеті, №38
19 қыркүйек 2023 жыл

597 рет

көрсетілді

0

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

Редактор блогы

Жадыра Нармаханова

Бас редактор