• ҰЛАН
  • 11 Қыркүйек, 2023

Жастар және экология: қазақ жастарының экологиялық бастамалары

Қазақстанның кең-байтақ даласында жастық жігер мен қоршаған ортаға деген құштарлықты үйлестіретін өзгерістердің күшеюі байқалады. Қазақстандағы өскелең ұрпақ, дүние жүзіндегі әріптестері сияқты, өз ұлты мен планетасы алдында тұрған экологиялық мәселелерге көбірек алаңдайтын болды. Қоршаған ортаны қорғау ортақ жауапкершілік екенін түсіне отырып, қазақ жастары өздерінің табиғи мұрасын қорғау және тұрақты тәжірибені насихаттау бойынша бастамаларды бастады. Бұл мақалада осы қоғамдық қозғалыстар, науқандар және қазақстандық жасөспірімдердің экологиялық мотивациясы туралы жаздық.

Тарихи контекст және бұрылыс нүктесі

Ғасырлар бойы Қазақстанның көшпелі халқы адамның қажеттілігі мен экологиялық тұрақтылық арасындағы нәзік тепе-теңдікті түсіне отырып, табиғатпен үйлесімді өмір сүрді. Дегенмен, соңғы онжылдықтардағы қарқынды индустрияландыру, урбанизация және ресурстарды өндіру айтарлықтай экологиялық қиындық туғызды. Кезінде дүние жүзіндегі тұщы су жөнінен төртінші көл болған Арал теңізінің құрғауы сияқты оқиғалар экологияға немқұрайлы қараудың салдары екенін анық еске салады. Бұл сынақтар ел жастарының назарынан тыс қалған жоқ. Дәстүрлі даналықты да, заманауи білімді де пайдалана отырып, қазақ жастары экология мәселесін жаңашыл жолдармен шешуге жол ашып жүр.

Қандай бастамалар бар? Ағаш отырғызу науқаны:

Жаһандық орман өсіру акцияларынан шабыттанған қазақ жастары Алматы және Астана сияқты қалаларда көптеген ағаш отырғызу науқанын бастады. Осындай бастаманың бірі – Жасыл ел жобасы. Жастардың күшімен елімізді көгалдандыру, абаттандыру арқылы студент жастарды еңбекпен қамтамасыз ету. Сәйкесінше, жылына қаншама жасты осы бағдарламаға тарта отырып, олардың арасындағы жұмыссыздықты төмендетеді. Жастар арасында экологиялық тәрбиені насихаттап, жастардың Отанға, жерге, табиғатқа деген патриоттық сезімін оятады.

Бұл науқандар көміртекті секвестрлеуге үлес қосып қана қоймай, сонымен қатар қалалық жасыл кеңістікті қалпына келтіруге және ауаның ластануымен күресуге бағытталған. Қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу: Полигондардың толып кетуі мен қалдықтарды дұрыс сұрыптау мәселелерін түсіне отырып, жастар басқаратын бірнеше ұйым қайта өңдеуді, қалдықтарды азайтуды және қайта өңдеуді ілгерілету бойынша жобаларды бастаған. Қалдықтарды бөлу және қоқысқа тасталған материалдарды өнерге айналдырудың маңызын үйрететін семинарлар барған сайын танымал болып келеді.

Білім беру мекемелеріндегі экоклубтар:

Қазір Қазақстанның көптеген мектебі мен университетінде экологиялық сананы жастайынан сіңіретін экоклубтар бар. Бұл клубтар көбінесе пластикті сұрыптау немесе энергияны үнемдейтін жобалар сияқты кампустағы бастамаларға жетекшілік етеді.

Цифрлық белсенділік:

Әлеуметтік медианың күшін пайдалана отырып, қазақстандық жастар экологиялық себептерге арналған онлайн науқандар мен платформаларды жасаған. Бұл платформалар білім алмасу, ісшараларды ұйымдастыру және қауымдастықтың қатысуын ынталандыру орталығы ретінде қызмет етеді. Қарапайым Инстаграмның өзінде экобастамаға арналған көптеген парақшаны байқауға болады. Мысалы, @recycle.birge.qaz, @basbay.kz парақшалары.

Қорғау және күш-жігер:

Қазақстанның бай биоәртүрлілігін мойындай отырып, жастардың көптеген бастамасы жергілікті флора мен фаунаны сақтауға бағытталған. Құстарды бақылау топтарын құрудан бастап, жойылып кету қаупі төнген түрлерді сақтаудың маңызы туралы жергілікті адамдарға түсіндіру үшін күш-жігер жұмсалады.

Қиындық және алдағы жол

Қазақ жастарының қоршаған ортаны қорғауға деген құштарлығы мен адалдығы мақтауға тұрарлық болғанымен, бірқатар қиындық та кездеседі. Шектеулі ресурстар, бюрократиялық қағазбастылық және кейде аға буынның хабардар болмауы прогреске кедергі келтіруі мүмкін. Дегенмен, жастардың бірлескен рухы, олардың технологияны қолдану қабілетімен үйлесуі бұл қиын-дықтардың еңсерілетініне кепілдік береді. Қазақстан неғұрлым тұрақты болашаққа жол сызып жатқанда, оның жастарының рөлін бағаламауға болмайды. Дәстүрлі даналық пен заманауи ноу-хаудың үйлесімі негізінде жасалған олардың бастамалары халықтың экологиялық мұрасын ұрпақтар үшін сақтауды қамтамасыз етуде өте маңызды.

Қазақстан жастары мен экология арасындағы серпінді қарым-қатынас экологиялық қиындықтарға толы дәуірде үміт береді. Олардың жаңашыл көзқарастары, табандылығы мен бірлескен рухы жастардың күш-қуат алған кезде оң өзгерістердің жоқшысы бола алатынын айғақтайды. Әлем климаттың өзгеруімен және экологиялық теңсіздікпен күресіп жатқанда, қазақ жастарының экологиялық бастамалары шабыттың шамшырағы болып, жастардың тұрақты болашақты құрудағы көшбасшылық әлеуетін көрсетеді. Мәселен, basbay.kz жобасы туралы аз-кем айтсақ, олар ғарыштан және ұшақ терезесінен көрінетін футуристік жоба жасайды. Ауаның ластануымен күресу үшін Қазақстан туының пішінінде ағаш отырғызу идеясын жүзеге асырмақ. Ағаш отырғызу туралы халыққа ақпарат беру қоршаған орта мен таза ауаны сақтаудың ажырамас бөлігі деп ойлайды. Олардың басты миссиясы – Алматы мен Қазақстандағы түтіннен ауаның ластануы мәселесіне халықтың және биліктің назарын аударып, орман егу үшін қаражат жинап, болашақта қоршаған ортаны қорғауға ықпал ету үшін оған қамқорлық жасау.

basbay жобасының сайтындағы мәліметке қарасақ, олар әлемдегі ең жылдам өсетін және ең үлкен жапырақтары бар, көмірқышқыл газын ең көп тұтынатын және атмосфераға көп мөлшерде оттегі бөлетін, сол арқылы ауаны тазартатын павловния ағаштарын отырғызбақ. Олар: «Жобаға инвестиция салу арқылы сіз ластанған ауамен күреске баға жетпес үлес қосасыз, сонымен қатар қаламыздағы экологияны сақтау әрбір азаматтың өз қолында деп есептейміз», – дейді.

Нұрлыхан ЖҰМАХАН

Суреттер basbay.kz сайтынан алынды

«Ұлан» газеті, №37
12 қыркүйек 2023 жыл

373 рет

көрсетілді

0

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

Редактор блогы

Жадыра Нармаханова

Бас редактор